Đăng ký nhận bài mới qua e-mail:

Bài tập xác suất trong quy luật di truyền thường gặp

Cách tìm tỉ lệ tổ hợp kiểu gen hay kiểu hình xuất hiện ở đời con của phép lai cụ thể nhanh và không cần kẻ bảng pennet là sử dụng toán xác suất để tính. Ví dụ cụ thể sau đây trích từ, câu 8 đề thi chọn HSG năm 2017-2018 của Sở GD&ĐT Hải Phòng

Cho mỗi gen quy định một tính trạng, gen trội là trội hoàn toàn. Mỗi cặp gen nằm trên một cặp NST tương đồng khác nhau. 
Xét phép lai P: AaBbDdEee × AaBbddEe. Giả sử không xảy ra đột biến, không lập bảng pennet, hãy xác định ở F1:
a. Tỉ lệ kiểu gen đồng hợp về cả 2 cặp gen?
b. Tỉ lệ kiểu hình trội về 3 trong 4 tính trạng?

Dạng bài này, không cần lập bảng pannet thì trước tiên ta tách một phép lai 4 cặp gen như ở trên thành 4 phép lai một cặp gen và tính tỉ lệ kiểu gen kiểu, hình ở từng phép lai  như sau:
  • PL1: Aa × Aa ⇒ 1AA : 2Aa : 1aa [1/2Đ : 1/2D] 3T : 1L
  • PL2: Bb × Bb  ⇒ 1BB : 2Bb : 1bb [1/2Đ : 1/2D] 3T : 1L
  • PL3: Dd × dd  ⇒ 1Dd : 1dd [1/2Đ : 1/2D]  1T : 1L
  • PL4: Ee × Ee  ⇒ 1EE : 2Ee : 1ee [1/2Đ : 1/2D] 3T : 1L
a. Tỉ lệ kiểu gen đồng hợp về 2 cặp gen, có 6 trường hợp sau:
  • TH1: Đ-Đ-D-D  = 1/2×1/2×1/2×1/2 = 1/16
  • TH2: Đ-D-D-Đ  = 1/2×1/2×1/2×1/2 = 1/16
  • TH3: Đ-D-Đ-D  = 1/2×1/2×1/2×1/2 = 1/16
  • TH4: D-D-Đ-Đ  = 1/2×1/2×1/2×1/2 = 1/16
  • TH5: D-Đ-D-Đ  = 1/2×1/2×1/2×1/2 = 1/16
  • TH6: D-Đ-Đ-D  = 1/2×1/2×1/2×1/2 = 1/16
(Ghi chú: Đ: đồng hợp; D: dị hợp)
Xét chung cả 6 trường hợp, sẽ ra tỉ lệ kiểu gen đồng hợp về cả 2 cặp gen, đó kết quả cần tìm: 6/16 = 3/8.
Ngoài ra, chúng ta có thể tính nhanh, bằng cách nhận thấy tỉ lệ đồng hợp và dị hợp ở cae 4 phép lai đều bằng nhau và bằng 1/2đồng hợp và 1/2 dị hợp (1); và trong số 4 cặp gen, để có 2 cặp đồng hợp và 2 cặp dị hợp thì số trường hợp là: $C^2_4 = 6$ (2). Từ (1) (2) ⇒ Tỉ lệ kiểu gen đồng hợp 2 cặp gen (2 đồng hợp, 2 di hợp) = $6×(1/2)^4$ = 3/8.

b. Tỉ lệ kiểu hình trội về 3 trong 4 tính trạng, có 4 trường hợp sau:
  • TH1: T-T-T-L =  3/4×3/4×1/2×1/4 = 9/128
  • TH2: T-T-L-T =  3/4×3/4×1/2×3/4 = 27/128
  • TH3: T-L-T-T = 3/4×1/4×1/2×3/4 = 9/128
  • TH4: L-T-T-T = 1/4×3/4×1/2×3/4 = 9/128
Xét chung 4 trường hợp sẽ có kết quả = 54/128 = 27/64

9 phản hồi " Bài tập xác suất trong quy luật di truyền thường gặp"

  1. Thầy ơi có cachs nào giải nhanh hơn không thầy? Xét trường hợp thế này tốn thời gian lắm ạ vs e ko nhanh toán lắm thấy

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Có nhưng trước hết phải tính như thế này để hiểu bản chất em. Khi quen rồi thì chỉ cần tự tách phép lai và tìm kết quả ngay trong đầu rồi em. Không phải nháp hết như trên đâu. Nếu quen rồi em tính không quá 30 giây cho bài trên đâu nhé!

      Xóa
  2. sao lại chia ra đc bằng đấy trường hợp ở ý (a) ạ. thầy giải thích rõ ý (a) hơn đc k ạ

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Giả sử có 4 bạn nhưng 2 cái áo màu xanh và 2 áo màu đỏ. Vậy có bao nhiêu cách mặc áo khác nhau? Em làm được sẽ hiểu!

      Xóa
  3. thầy gthich rõ ý (a) hơn đc k ạ. sao lại có 6 t/h ạ? chỗ đồng hợp dị hợp là ntn thế ạ

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Để hiểu bài này em cần xem lại toán xác suất. Em có thể hiểu như thế này: Giả sử có 4 bạn trong đó 2 nam và 2 nữ. Hỏi bao nhiều các xếp hàng khác nhau cho 4 bạn trên. Số cách xếp hàng tương ứng với số trường hợp ở bài toán!

      Xóa
  4. thay giai cho e bai nay voi a. e rat phan van ve no
    A troi hoan toan so voi a. 1 cap vo chong co cung kieu gen Aa. xac suat de cap vo chong nay co 3 nguoi con trong do it nhat 1 con co kieu hinh troi?

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Tư duy để giải nhanh bài bài là sử dụng phần bù trong xs. Cụ thể:
      P: Aa x Aa => 3/4 trội : 1/4 lặn
      => Sinh 3 con, ít nhât 1 trội có nghĩa là: hoặc có 1 trội hoặc 2 trội hoặc cả 3 trội.
      Mà cả 3 đều lặn = (1/4)^3
      => ít nhất 1 trội = 1 - ((1/4)^3 = 63/64.

      Xóa
  5. thay giai giup e bai nay voi a. A troi hoan toan so voi a. mot cap vo chong co KG giong nhau Aa. xac suat de cap vo chong nay co 3 nguoi con trong do it nhat 1 con co KH troi

    Trả lờiXóa

...

Bạn bè