Nhận bài mới qua e-mail hướng dẫn

Cấu trúc di truyền của quần thể TỰ THỤ PHẤN khi có tác động của các nhân tố tiến hóa

Cấu trúc di truyền của quần thể tự thụ phấn khi có tác động của chọn lọc tự nhiên như: trong quần thể có một kiểu gen nào đó không có khả năng sinh sản hoặc không hình thành cơ thể trưởng thành (hạt không nảy mầm, trừng không nở),...

Giả sử quần thể ban đầu (P) có tỉ lệ các kiểu gen là dAA : hAa : raa .  Bây giờ ta tìm cấu trúc di truyền của quần thể tự thu phấn qua n thế hệ trong hai trường hợp thường gặp sau:

Trường hợp 1: Kiểu gen aa không có khả năng sinh sản:

Bước 1: Giả sử 3 kiểu gen AA, Aa và aa đều có khả năng sinh sản như nhau, ta xác định cấu trúc di truyền của quần thể ở thế hệ $F_{n-1}$: d'AA : h'Aa : r'aa.
Bước 2: Vì kiểu gen aa không có khả năng sinh sản cho nên ta có các kiểu tự thụ phấn là: (AA x AA) và (Aa x Aa), suy ra:
  • $F_{n-1}$: d'(AA x AA) => $F_n$: d'AA.
  • $F_{n-1}$: h'(Aa x Aa) => $F_n$: h'(1/4AA : 1/2Aa : 1/4aa).
Bước 3: Tính cấu trúc di truyền của quần thể ở thế hệ $F_n$:
  • AA = $\frac{d'+\frac{h'}{4}}{d'+h'}$
  • Aa = $\frac{\frac{h'}{2}}{d'+h'}$
  • aa = $\frac{\frac{h'}{4}}{d'+h'}$
Từ đó tính tần số alen A và a ở thế hệ Fn:
  • A = $\frac{d'+\frac{h'}{2}}{d'+h'}$
  • a = $\frac{\frac{h'}{2}}{d'+h'}$

Trường hợp 2: Kiểu gen aa không có khả năng sống (chết trong giai đoạn phôi, không nảy mầm hoặc trứng không nở):

Bước 1: Ta cũng giả sử 3 kiểu gen AA, Aa và aa đều có khả năng sống và khả năng sinh sản như nhau, ta xác định cấu trúc di truyền ở thế hệ $F_n$: xem thêm công thức quần thể tự phối
Bước 2: Vì kểu gen aa không hính thành cá thể trưởng thành (không sống sót) nên ta tính lại cấu trúc di truyền của quần thể Fn:
  • AA = $\frac{d+\frac{h}{2}\left ( 1-\frac{1}{2^{n}} \right ) }{d+\frac{h}{2}\left ( 1-\frac{1}{2^{n}} \right ) + \frac{h}{2^n}}$ = $ \frac{d+\frac{h}{2}\left ( 1-\frac{1}{2^{n}} \right ) }{d+\frac{h}{2}\left ( 1+\frac{1}{2^{n}} \right )}$
  • Aa =$ \frac{\frac{h}{2^n} }{d+\frac{h}{2}\left ( 1+\frac{1}{2^{n}} \right )}$
Từ đó tính tần số alen A a như đã biết.

Bài tập tự luyện
Câu 1: Cho một quần thể gồm các cá thể có kiểu gen lần lượt là 100AA, 400Aa, 500aa. Giả sử chọn lọc tự nhiên đào thải kiểu hình lặn. Trong số các cá thể ở F1, tỉ lệ cá thể có kiểu hình đồng hợp của quần thể tự phối này là:
A. 2/5
B. 1/2
C. 1/5
D. 3/5
Câu 2: Một quần thể thực vật tự thụ phấn có tỉ lệ kiểu gen ở thế hệ P là 0,45AA : 0,30Aa : 0,25aa. Cho biết các cá thể có kiểu gen aa không có khả năng sinh sản. Tính theo lý thuyết, tỉ lệ kiểu gen thu được ở F1 là:
A. 0,36AA : 0,48Aa : 0,16aa
B. 0,525AA : 0,150Aa : 0,325aa
C. 0,7AA : 0,2Aa : 0,1aa
D. 0,36AA : 0,24Aa : 0,40aa
Câu 3: Ở một loài thực vật, xét một gen có hai alen A và a. Trong đó alen A có khả năng nảy mầm tốt, a làm hạt không nảy mầm được trên đất kiềm. Người ta đem gieo một số hạt có thành phần kiểu gen là: 0,4AA : 0,4Aa : 0,2aa trên đất nhiễm kiềm. Sau đó cho các cây tự thụ phấn thu được các hạt F1. Lại đem gieo các hạt F1 trên mảnh đất đó thì tỉ lệ số hạt nảy mầm là bao nhiêu?
A. 0,5
B. 0,8
C. 0,7
D. 0,875
Câu 4: Một quần thể tự thụ phấn có 16 cá thể có kiểu gen AA, 48 cá thể có kiểu gen Aa; Kiểu gen aa chết ở giai đoạn phôi. Tỉ lệ kiểu gen của các cá thể ở F3 là?
A. AA=37/43; Aa=6/43.
B. AA=1/4; 3/4Aa.
C. AA=37/64; Aa=3/32; aa=21/64.
D. AA=1/3; 2/3Aa.

12 phản hồi "Cấu trúc di truyền của quần thể TỰ THỤ PHẤN khi có tác động của các nhân tố tiến hóa"

  1. thầy ơi cái giải rất hay ạ, em chưa từng đọc ở đâu cả nên em thấy hơi khó hiểu ở TH1 ạ . sao lại làm đc như vậy thế ạ

    Trả lờiXóa
  2. sao e áp dụng th1 mà k ra kết quả ạ.thầy giải 1 bài cụ thể dk k ạ
    cấu trúc di truyền 0.2AA : 0.6Aa :0.2aa.tính tỉ lệ kg ở thế hệ f5 trc sinh sản biết cá thể có kh lặn k có khả năng sinh sản

    Trả lờiXóa
  3. thầy ơi sao em thấy công thức này là KG aa không sinh sản ở Fn-1 chứ trước đó vẫn sinh sản được ạ ?

    Trả lờiXóa
  4. Bước 1 của trường hợp 2 có câu "giả sử 3 kg có khả năng sống và sinh sản như nhau" ... sao lại như nhau được ah? @.@

    Trả lờiXóa
  5. Công thức này sai rồi thì phải.Điều giả sử ở đây chỉ có mỗi Fn-1 không sinh sản được chứ các thế hệ trước vẫn sinh sản bình thường mà.Em thử với quần thể 0,1AA:0,4Aa:0,5aa với aa không có khả năng sinh sản tính thủ công ở F3 là 49/81AA:28/81Aa:4/81aa mà dùng công thức thì ra 11/14AA:1/7Aa:1/14aa.....
    Thầy có thể chỉnh lại công thức không , nếu không các bạn có thể xem và làm sai đấy ạ!!

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Bạn ơi! Công thức đó đúng rồi, ở trường cô mình cũng dạy như vậy đó. Mình tính thủ công cho bạn xem nè:
      P: 0,1AA : 0,4Aa : 0,5aa
      F1: 0,1AA : 0,4(0,25AA : 0,5Aa : 0,25aa)
      = 0,2AA : 0,2Aa : 0,1aa (-> 0,3A : 0,1a)
      = 0,4AA : 0,4Aa : 0,2aa (Quy về 1)
      Tương tự với F2 và F3
      F2: 5/8AA : 2/8Aa : 1/8aa
      F3: 11/14AA : 2/14Aa : 1/14aa
      Công thức khi aa không có khả năng sinh sản được tính đến F(n-1) vì:
      - Không phải chỉ aa ở F(n-1) mới không sinh sản mà ở các thế hệ trước aa cũng không sinh sản được.
      - Tuy nhiên, tỉ lệ alen A : a qua từng thế hệ (khi chưa quy về 1) vẫn không thay đổi, mà theo như bài là: 0,3A : 0,7a.
      --> Việc áp dụng cách tính bình thường đến thế hệ F(n-1) không làm sai lệch thành phần kiểu gen đâu bạn.
      Cách mình tính bên trên là quy về 1 sau mỗi thế hệ tự thụ. Nếu bạn để nguyên kết quả (không quy về 1) ở mỗi thế hệ và dùng tỉ lệ đó tính cho đến Fn sau đó mới quy về 1 thì đáp số vẫn tương tự bạn nha!

      Xóa
  6. thầy ơi cho em hỏi hồi giờ có dạng bài quần thể tự phối mà các gen cùng nằm trên 1 NST không ạ? nếu có thì giải thế nào ạ? em cám ơn!

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Dạng này chỉ thấy xuất hiện trong đề thi HSG.

      Xóa
  7. Công thức thầy đưa ra phần tự thụ mà các cá thể aa ko có sức sống ko ổn lắm thì phải ạ

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Không ổn như thế nào? Cần phản biện cụ thể (ví dụ) để cùng nhau trao đổi.

      Xóa

Bạn bè