Nhận bài mới qua e-mail hướng dẫn

Khuyến mãi Tiki.vn

Xác suất trong phả hệ

Ở những bài trước ta đã xét các dạng bài tập sinh học trong các phép lai cũng như trong di truyền học quần thể có liên quan đến toán xác suất. Hiện này vận dụng toán xác suất trong việc giải quyết các bài toán sinh học ngày càng được chú ý. Vì vậy khi xem bài này các bạn cũng nên xem thêm các bài gợi ý ơ dưới đễ nắm vững việc sử dụng toán xác suất vào giải bài tập sinh học.
Trong bài này mình giới thiệu đến các bạn các bài tập có liên quan đến toán xác suất trong phả hệ, các bạn cần đọc kỹ các bài có lời giải, sau đó tự làm các bài tập mà mình gợi ý phía sau bài viết.

Bài tập mẫu có lời giải:

Bài 1: Khảo sát sự di truyền bệnh M ở người qua ba thế hệ như sau:
Xác suất để người III2 không mang gen bệnh là bao nhiêu:
A. 0,5
B. 0,33
C. 0,25
D. 0,75

Giải: 
Ta thấy cặp vợ chồng thế hệ II bình thường sinh con gái bị bệnh => bệnh do gen lặn nằm trên nhiễm sắc thể thường quy định. Quy ước: A- bình thường ; a -bị bệnh M
=> Cặp vợ chồng ở thế hệ II đều có KG Aa nhận alen a từ người bố của họ (I1 và I3).
* Đứa con III2 có xác suất không mang gen gây bệnh = 1/3 = 0,33 ( Vì P =>; F1: 1AA : 2Aa : 1aa)

Bài 2: Sơ đồ phả hệ dưới đây cho biết một bệnh ở người do một trong hai alen của gen quy định.
Cặp vợ chồng (1) và (2) ở thế hệ thứ II mong muốn sinh hai người con có cả trai, gái và đều không bị bệnh trên. Cho rằng không có đột biến xảy ra, khả năng để họ thực hiện được mong muốn là bao nhiêu?
A. 5,56%
B. 12,50%
C. 8,33%
D. 3,13%

Giải: 
Qua sơ đồ phả hệ ta thấy cặp bố mẹ I bị bệnh sinh con bình thường => gen gây bệnh là gen trội nằm trên NST thường.
=> Xác suất để cá thể (1) có kiểu gen Aa là: 2/3
- Xác suất cá thể (2) có kiểu gen aa là: 1
- Xác suất sinh 2 con trong đó có 1 trai, 1 gái là: $C^1_2 . 1/2. 1/2 = 1/2$
- Xác suất cả 2 con bình thường: 1/2 . 1/2 = 1/4
=> Xác suất cần tìm là: (2/3.1)(1/2)(1/4) = 1/12 = 8,33% .

Bài 3: Cho phả hệ sau, trong đó alen gây bệnh (kí hiệu là a) là lặn so với alen bình thường (A) và không có đột biến xảy ra trong phả hệ này.

                   Thế hệ

a. Viết các kiểu gen có thể có của các cá thể thuộc thế hệ I và III.
b. Khi cá thể II.1 kết hôn với cá thể có kiểu gen giống với II.2 thì xác suất sinh con đầu lòng là trai có nguy cơ bị bệnh là bao nhiêu? Viết cách tính.

Giải:
a. Cặp bố mẹ số II4 và II5 đều bình thường nhưng sinh con có đứa bị bệnh chứng tỏ gen quy định bệnh nằm trên NST thường (không nằm trên NST giới tính).
Kiểu gen của các cá thể: I1 là aa; I2 là Aa (vì sinh con II3 bị bệnh). III1 và III3 có thẻ là AA hoặc aa; III2 và III4 là aa.
b. Cá thể II1 và cá thể II2 đều có kiểu gen Aa (vì họ là những người bình thường và bố của họ bị bệnh)
- Xác suất để sinh con bị bệnh là 1/2*1/2=1/4
- Xác suất để sinh con trai là 1/2.
Vậy xác suất để cặp vợ chồng này sinh được một con trai bị bệnh là 1/4*1/2=1/8

Bài 4: Cho sơ đồ phả hệ sau
Sơ đồ phả hệ trên mô tả sự di truyền của một bệnh ở người do một trong hai alen của một gen quy định. Biết rằng không xảy ra đột biến ở tất cả các cá thể trong phả hệ. Xác suất để cặp vợ chồng ở thế hệ III trong phả hệ này sinh ra đứa con gái bị mắc bệnh trên là
A. 1/3
B. 1/6
C. 1/8
D. 1/4

Giải:
Từ phả hệ ta có thể thấy bệnh do gen lặn trên NST thường quy định. (do cặp vợ chồng thế hệ I bình thường sinh con gái bị bệnh). Quy ước: A - bình thường ; a - bị bệnh.
- Người vợ ở thế hệ III chắc chắn có KG aa (vì bị bệnh).
- Đứa con gái của cặp vợ chồng thế hệ II bị bệnh => cặp bố mẹ bình thường này sẽ có alen gây bệnh để truyền cho con gái => có KG:Aa
- Để sinh con gái bị bệnh thì người chồng bình thường ở thế hệ III phải mang alen gây bệnh nên phải có kiểu gen Aa với xác suất của KG này là 2/3 (do F1: 1AA: 2Aa : 1aa).
=> Xác suất cặp vợ chồng thế hệ III sinh con gái bị bệnh là: (Aa x aa -> 1/2 bình thường : 1/2 bị bệnh.
Vậy: 2/3(bố) x 1/2 (con bị bệnh aa) x 1/2 (con gái) = 1/6.

Bài 5: Xét sự di truyền một căn bệnh hiếm gặp ở người tại một gia đình theo phả hệ bên đây:
Xác định kiểu di truyền của bệnh trên?
Giải:
Ta thấy: cặp vợ chồng ở thế hệ thứ nhất bình thường nhưng sinh con gái bị bệnh => bệnh do gen lặn trên nhiễm sắc thể thường quy định.

Bài tập tự luyện:

Bài 1: Khảo sát sự di truyền một bệnh (viết tắt là M) ở người qua 3 thế hệ như sau:
a. Phân tích phả hệ để xác định qui luật di truyền chi phối bệnh trên.
b. Xác suất để người III2 mang gen bệnh là bao nhiêu?

Bài 2: Bệnh mù màu đỏ - lục và bệnh máu khó đông do hai gen lặn nằm trên nhiễm sắc thể X quy định, cách nhau 12 cM. Theo sơ đồ phả hệ bên, hãy cho biết:
a) Trong các người con thế hệ thứ III (1 - 5), người con nào là kết quả của tái tổ hợp (trao đổi chéo) giữa hai gen, người con nào thì không? Giải thích.
b) Hiện nay, người phụ nữ II-1 lại đang mang thai, xác suất người phụ nữ này sinh một bé trai bình thường (không mắc cả hai bệnh di truyền trên) là bao nhiêu? Giải thích.

Bài 3: Nghiên cứu phả hệ sau về một bệnh di truyền ở người.
Xác suất để cặp vợ chồng thế hệ III sinh 4 khác trứng, trong đó có 1 con gái bệnh, 2 con trai bình thường là bao nhiêu?

Câu 4: Bệnh alkan niệu là một bệnh di truyền hiếm gặp. Gen gây bệnh (alk) là gen lặn nằm trên nhiễm sắc thể số 9. Gen alk liên kết với gen I mã hoá cho hệ nhóm máu ABO. Khoảng cách giữa gen alk và gen I là 11 đơn vị bản đồ. Dưới đây là một sơ đồ phả hệ của một gia đình bệnh nhân:
a) Xác định kiểu gen của 3 và 4.
b) Nếu cá thể 3 và 4 sinh thêm đứa con thứ 5 thì xác suất để đứa con này bị bệnh alkan niệu là bao nhiêu? Biết rằng bác sỹ xét nghiệm thai đứa con thứ 5 có nhóm máu B.

19 phản hồi "Xác suất trong phả hệ"

  1. Thầy ơi bài tập một cái chỗ " Vì P => F1: 1AA ; 2Aa ; 1aa " là " 1/4AA ; 2/4 Aa ; 1/4 âã ) thì xác xuất F1 không có alen gây bệnh là 1/4 chứ sao lại là 1/3 thưa thầy . em hơi thắc mắc..

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Theo sơ đồ phả hệ thì II2 la bình thường nên phải có KG hoặc AA hoặc Aa. nên phải chọn lại không gian mẫu em à.

      Xóa
  2. Mong thầy có nhiều Bài tâp và câu hỏi lý thuyết theo phương pháp mới của năm 2016

    Trả lờiXóa
  3. Cho em hỏi bài số 2 ạ... em làm ra 5,56% @@ em nghĩ 2 lần sinh khác nhau nên:
    xs sinh con bình thường = 2/3x1/2=1/3
    => xs sinh con trai hoặc gái bt = 1/6
    => xs sinh trai, gái bt = 2C1x(1/6)^2 =1/18=0.0556
    ...
    Thầy ơi giải thích giúp em với ạ, khi nào mình lấy lại xs bố mẹ khi nào không ạ...

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Nên nhớ là XS chung bằng XS bố nhân XS mẹ sau đó nhân XS của các con. Dạng này có rất nhiều tài liệu viết nhầm.

      Xóa
  4. thầy ơi, ví dụ 2, xác suất để cả thể 1 có kg A_ là 3/4 và cá thể 2 có kg aa là 1/2 chứ thầy......vì bố mẹ của cá thể 1 là Aa x Aa còn bố mẹ cá thể 2 là Aa x aa. thầy giải thích giúp e với ạ

    Trả lờiXóa
  5. Thầy cho em hỏi câu 3 vì sao KG của III1 và III3 lại có KG aa

    Trả lờiXóa
  6. thầy ơi ở bài 4, em thấy người bố, mẹ bình thường mà sinh ra con trai bệnh vậy nó cũng có khả năng là liên kết nst với giới tính đúng không ạ. tại em có làm vài bài tập lúc nó nằm trên thường, lúc trên nst giới tính. thầy giúp em

    Trả lờiXóa
  7. Thầy ơi thầy có thể giải ra bài 2 phần luyện tập thật chi tiết được không ạ? em làm bài đó không được ạ.

    Trả lờiXóa
  8. bài 2 bài tập tự luyện thầy hướng dẫn em được không ạ ???

    Trả lờiXóa
  9. THẦY ƠI THẦY CÓ PHƯƠNG PHÁP LÀM TOÁN XÃ XUẤT PHẢ HỆ VÀ PHÉP LAI KHÔNG Ạ?

    Trả lờiXóa
  10. THẦY ƠI THẦY CÓ PHƯƠNG PHÁP LÀM TOÁN XÃ XUẤT PHẢ HỆ VÀ PHÉP LAI KHÔNG Ạ?

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Làm tốt bài tập về Quy luật di truyền, di truyền phả hệ. Và nắm vững kiến thức toán xác suất ở lớp 11 là làm được em à.

      Xóa
  11. Bệnh Q do 1 alen lặn trên NST thường qui định, alen trội tương ứng qui định không bệnh, 1 người phụ nữ có em trai bị bệnh Q lấy 1 người chồng có ông nội và bà ngoại đều bị bệnh Q, xác suất sinh con đầu lòng không bị bệnh là bao nhiêu?
    Biết trong gia đình không ai khác bị bệnh. Giúp e với ạ :(

    Trả lờiXóa
  12. Thầy ơi cho em hỏi bài 3, tại sao lại 1/2 * 1/2 vậy ạ

    Trả lờiXóa
  13. thưa thầy, thầy giúp em bài tập này ah
    Ở người, một gen có 2 alen, alen A quy định ko bị bệnh P, alen a quy định bị bệnh P,gen này nằm trên NST thường.Gen khác có 2 alen, alen B quy định không bị bệnh Q, alen b quy định bệnh Q, gen này nằm trên NST X không có alen tương ứng trên NST Y. Biết rằng alen trội là trội hoàn toàn. Giả sử các kiểu gen và các giao tử đèu có sức sống như nhau, khả năg thụ tinh của các giao tử là như nhau
    a) Một cặp vợ chồng có kiểu hình bình thường, phía vợ có chị gái bị bệnh P, phái chồng có mẹ bị bệnh P, những người khác đều ko bị 2 bệnh trên.Đứa con đầu của họ ko bị bệnh P nhưng bị bệnh Q. Họ dự định sinh đứa con thứ 2 thì khả năng để đứa con đó là trai và ko bị cả 2 bệnh trên là bao nhiêu?
    b)Một cặp vợ chồng khác có kiẻu gen của chồng AaXbY, của người vợ AaXBXb. Giả sử ở người chồng, quá trình giảm phân tạo giao tử, có 1% số tế bào sinh tinh chứa cặp NST mang cặp gen Aakhông phân ly trong giảm phân I, giảm phân II bình thường,cặp NST giới tính và các TB sinh tinh còn lại giảm phân bình thường. Quá trình giảm phân của người vợ diễn ra bình thường. Tính theo lý thuyết:
    - Tỷ lệ giao tử mỗi loại ở người chồng,ở người vợ, số loại kiểu gen tối đa có thể được tạo ra từ kiểu gem cả cặp vợ chồng trên?
    - Xác suất sinh 1 người con trai mang bộ NST lưỡng bội và không bị cả 2 bệnh P và Q?

    Trả lờiXóa

Bạn bè