GỬI BÀI MỚI ĐẾN MAIL CỦA TÔI

...

Bài tập xác suất về di truyền học người HAY và KHÓ

Mới đây HQB có nhận được câu hỏi về bài tập tính xác suất trong di truyền học người với nội dung như sau:
Ở người, bệnh bạch tạng do alen lặn nằm trên NST thường quy định (gen này có 2 alen). Lan đều có mẹ bị bệnh bạch tạng. Bố của họ không mang gen gây bệnh, họ lấy chồng bình thường (nhưng có bố đều bị bệnh). Hà sinh 1 con gái bình thường đặt tên là Phúc, Lan sinh 1 con trai bình thường đặt tên là Hậu. Sau này Phúc và Hậu lấy nhau. Xác suất cặp vợ chồng Phúc và Hậu sinh 2 đứa con đều bình thường là bao nhiêu?

A. 27/36
B. 29/36
C. 32/26
D. 64/81

Đây là câu bài tập khó, với nhiều cách giải khác nhau đều cho ra đáp án mà các phương án lựa chọn tác giả đưa ra đều có (cái này gọi là cao thủ giăng bẫy chờ sẳn sai lầm của thì sinh). Nói như vậy để  nhắc nhở chúng ta thận trọng trong quá trình giải bài tập sinh học nói chung và bài tập sinh học có vận dụng toán xác suất nói riêng.

Ở bài này rất nhiều em học giỏi đều giải ra kết quả là 64/81 (tức là các em tính xác suất để cặp vợ chồng Phúc và Hậu sinh 1 đứa con không bị bệnh là 8/9, sau đó các em tính tiếp sinh 2 đứa con không bị bệnh là $(\frac{8}{9})^2=\frac{64}{81}$. Và đây là kết quả sai mà phương án D đã chờ sẵn.

 Ở trên tôi đã nhấn mạnh một số điểm lưu ý trước khi giải bài tập sinh học về di truyền của bệnh bạch tạng ở trên, bầy giờ tôi hướng dẫn 2 cách giải bài tập trên như sau:

Đầu tiên dựa vào mô tả của đề, ta có thể vẽ thành sơ đồ phả hệ bệnh bạch tạng ở trên như sau:
Sơ đồ phả hệ về bệnh phenylketo niệu minh họa

Đề cho bệnh bạch tạng do gen lặn và năm trên NST thường quy định, nên ta dễ dàng tìm được kiểu gen của những cơ thể bị bệnh là đồng hợp lặn.
Qui ước:
Gen A - bình thường;alen a - bệnh bạch tạng.
Kiểu gen: aa: Người bị bệnh bạch tạng;  AAAa: Người bình thường
Như vậy các cơ thể bị bệnh bạch tạng đều có kiểu gen aa đó là: mẹ Hà, mẹ Lan, Bố chồng Hà và bố chồng Lan. Từ đó ta lsuy ra được kiểu gen của Hà, Lan, chồng Hà và chồng Lan đều là Aa (Hà và Lan đều bình thường nhưng có mẹ bị bệnh; chồng Hà và chồng Lan đều bình thường nhưng có bố bị bệnh).
Hà và chồng Hà đều có kiểu gen Aa, suy ra Phúc bình thường sẽ có tỉ lệ kiểu gen là: 1/3AA : 2/3Aa; Lan và chồng Lan đều có kiểu gen Aa, suy ra Hậu bình thường sẽ có tỉ lệ kiểu gen là: 1/3AA : 2/3Aa. (Nếu bạn vẫn chưa hiểu hãy xem bài tập phả hệ cơ bản này)

Tới đây ta có 2 cách tính xác suất để 2 đứa con của vợ chồng Phúc và Hậu đều bình thường như sau:
Cách 1: Cách này đơn dễ tính nhưng tốn thời gian:
Ta thấy Phúc và Hậu đều có thể có 2 kiểu gen là AA, Aa, như vậy sẽ có 1 trong 4 trường hợp kiểu gen cụ thể của Phúc và Hậu như sau:
TH1: Phúc (1/3AA) và Hậu (1/3AA) => sinh 2 con đều bình thường là: 1/3.1/3.1 = 1/9
TH2: Phúc (1/3AA) và Hậu (2/3Aa) => sinh 2 con đều bình thường là: 1/3.2/3.1 = 2/9
TH3: Phúc (2/3Aa) và Hậu (1/3AA) => sinh 2 con đều bình thường là: 2/3.1/3.1 = 2/9
TH4: Phúc (2/3Aa) và Hậu (2/3Aa) => sinh 2 con đều bình thường là: 2/3.2/3.3/4.3/4 = 9/36
Vậy xác suất sinh hai đứa con đều bình thường của cặp vợ chồng Phúc và Hậu là: 
1/9 + 2/9 + 2/9 + 9/36 = 29/36

Cách 2: Tính nhanh nhưng dễ nhầm:
Cách này ta dùng phương pháp dùng phần bù trong xác suất, cụ thể là để tìm xác suất để cả 2 đứa con của vợ chồng Phúc và Hậu đề bình thường ta lấy 1 trừ cho xác suất ít nhất 1 đứa con của cặp vợ chồng Phúc và Hậu bị bệnh. Cụ thể như sau:
  • Xác suất để ít nhất 1 đứa con của cặp vợ chồng Phúc và Hậu bị bệnh là: $\frac{2}{3}.\frac{2}{3}[1 - (\frac{3}{4})^2]= 7/36$.
Vậy xác suất để cặp vợ chồng Phúc và Hậu sinh 2 đứa con đều không bị bệnh là: $1-\frac{7}{36}=\frac{29}{36}$.

Trên là hai cách thông thường, tùy theo mỗi em chọn cách giải nào cảm thấy dễ đới với bản thân thì lựa chọn để giải những bài tương tự. Chúc các em học thành công trong học tập và cuộc sống!

46 phản hồi "Bài tập xác suất về di truyền học người HAY và KHÓ"

  1. thầy ơi cho em xin file bài này để in ra giấy ạ

    ReplyDelete
  2. Thầy giải thích chỗ 64/81 sao sai vậy ạ, em thấy sao sao á... với chỗ cách 2 nữa. thanks thầy.

    ReplyDelete
    Replies
    1. Đọc lại cho kỹ đi Nam nha! Đã giải thích chi tiết rồi mà. Các 2 là dùng phần bù trong xác suất để tính. Em xem lại phần xác suất trong toán để hiểu hơn.

      Delete
  3. bài này thì sao thầy?
    Cặp v/c có Aa và 1/2AA 1/2Aa
    Xs sinh 2 con trai bình thường là?

    ReplyDelete
  4. Thầy ơi vậy bài này em làm ra đáp số 25/128 có đúng ko thầy?
    1 Cặp v/c có kg vợ Aa và chồng 1/2AA 1/2Aa
    Xs họ sinh 2 con trai bình thường là?

    ReplyDelete
    Replies
    1. Em nhân thêm XS con trai và con gái nữa là được. Tránh nhầm lẫn thường gặp ở nhiều bạn mà thầy đã đưa ra đó nha em.

      Delete
  5. bố mẹ đều có nhóm máu A đứa con trai đầu lòng của họ có nhóm máu O con gái thứ hai có nhóm máu A Người con gái lớn lên lấy chồng có nhóm máu AB Xác suất để vợ chồng trẻ sinh 2 lần 2 con vừa khác nhau giới tính vừa khác nhau về nhóm máu là bao nhiêu?
    Cô em giải theo tần số alen ra đáp án 11/36 nhưng em giải theo trường hợp từng phép lai như thầy lại ra đáp án 7/24. em nghĩ bài này ko tính dc theo tần số alen như ví dụ trên của thầy.
    thầy giải thích giúp em với ạ. cảm ơn thầy

    ReplyDelete
    Replies
    1. Em ghi lời giải chi tiết thầy mới biết được chứ, vì bài tập liên quan đến xác suất có nhiều cách giải khác nhau em ah và cũng rất dễ nhầm nếu không cẩn thận.

      Delete
  6. cach của em P:AO lai AO
    F1:AA:2AO:1OO
    => con gái là 1/3 AA :2/3 AO
    trường hợp 1: 1/3 AA* AB
    F2:1/2 nhóm máu A:1/2 AB
    Xs= 1/3.1/2.1/2.2C1.2C1. 1/2.1/2
    trường hợp 2 : 2/3 AO* AB
    F2: 1/4nhóm máu B:2/4 A:1/4 AB
    Xs=2/3.1/2.1/2.2C1.2C1.(1/4.1/2+1/4.1/2+1/4.1/4)
    => tổng xs 2 trường hợp ra 7/24
    cô giáo giải theo tần số alen ra 2/3A:1/3O lai với 1/2A: 1/2 B
    => F2: 1/2 nhóm máu A: 1/3 AB: 1/6 B
    xs= 1/2.1/2.2C1.2C1.(1/2.1/3+1/2.1/6+1/3.1/6)=11/36
    theo em nghĩ bài này ko thể tính theo tần số alen dc.

    ReplyDelete
  7. bạn giải thích zùm mình .cách tính xs sao mak sinh hai lần 2 đứa vừa khác nhau về giới tính vừa khác nhau về nhóm máu mak 2c1 .cách của cô bạn đó .

    ReplyDelete
    Replies
    1. Em cần ôn lại kiến thức TOÁN XÁC SUẤT ở chương trình lớp 11 nha (toán 11).

      Delete
  8. Replies
    1. Em hỏi chi tiết để có câu trả lời chi tiết em nhé

      Delete
  9. Replies
    1. Cách giải của em đúng rồi đó. Tính tần số alen chỉ dùng cho di truyền học quần thể (số lượng đủ lớn).

      Delete
  10. TH4 : xác suất 2/3.2/3 chính là xác suất gặp nhau của P; còn 3/4.3/4 là xác suất sinh 2 con bt đúng k a

    ReplyDelete
  11. xác xuất gặp nhau của P là 1/3.1/3 rồi xong nhân thêm 1 là sao thưa thầy?

    ReplyDelete
    Replies
    1. Nếu bố mẹ đều có kiểu gen AA thì sinh con bình thường với xác suất 100% (hay 1). Vậy nhân thêm xác suất của con để thấy bản chất của bài toán cho TH1. Em xem thêm các trường hợp còn lại sẽ hiểu thêm.

      Delete
  12. Dạ em chào Thầy! Thưa thầy là ở cách giải 1 bài trên . Tính xác suất sinh 2 con bình thường tại sao lại là 2/3*2/3*3/4*3/4. Thoe em nó phải là ((2/3)^2*3/4)^2

    ReplyDelete
    Replies
    1. Em kiểm tra lại bằng toán xs nhé. rất nhiều em nhầm chổ này đấy.

      Delete
  13. thầy giải giúp em bài này được không ạ
    Sự di truyền các nhóm máu được quy định bơi 3 gen (a-alen) IA quy định nhóm máu A,IB quy định nhóm máu B còn I0 quy định nhóm máu O ,gen IA và IB tương đương nhau và trội hoàn toàn so với gen IO
    a) cho biết KG nhóm máu A,B,AB,O
    b) xác đinh kiểu gen và nhóm máu của bố mẹ ,cho biết : con của họ có nhóm máu A,AB,O
    c) tính xác suất cặp bố mẹ trên sinh được :
    - 1 con trai máu O
    -2 con gái máu AB
    -1 con trai máu A và 1 con gái máu B
    d) xác suất cặp bố mẹ trên sinh được
    -1 con trai máu O
    -2 con gái máuAB
    -1 con trai máu A và 1 con gái máu B

    ReplyDelete
  14. cho e hỏi nếu gen trong phả hệ xaye ra hoán vị thì làm thế nào?

    ReplyDelete
  15. cho e hỏi nếu gen trong phả hệ xaye ra hoán vị thì làm thế nào?

    ReplyDelete
    Replies
    1. Xét có 1 cặp tính trạng mà hoán vị gì em.

      Delete
  16. Đầu bài có 2 cặp tính trạng. Đ bt, d bị bệnh.(D,d) lk vs gen quy định tính trạng nhóm máu gồm 3 alen. khoảng cách giữa 2 gen này là 12 cM

    ReplyDelete
  17. Thầy cho e hỏi bài này với ạ:Cho CTDT của QT: 0,4AABb:0,4AaBb:0,2aabb.tiến hành cho QT tự thụ phấn qua 3 thế hệ.Tỉ lệ cơ thể mang hai cặp gen Đh trội là: 161/640 116/640 61/640 11/640
    e cảm ơn ạ

    ReplyDelete
  18. Thầy ơi tại sao lấy 8/9*8/9 lại ko được ạ?

    ReplyDelete
    Replies
    1. Trong bài đã nói rõ rồi đó. Bài này nhiều học sinh làm theo cách sai nên đưa ra để rút kinh nghiệm.

      Delete
  19. thầy ơi e củng không hiểu sao TH4 lại là 2/3.2/3.3/4.3/4 . sao đến 2 lần 3/4 nhân với nhau vậy thầy? cám ơn thầy nhiều ạ

    ReplyDelete
  20. thầy ơi e củng không hiểu sao TH4 lại là 2/3.2/3.3/4.3/4 . sao đến 2 lần 3/4 nhân với nhau vậy thầy? cám ơn thầy nhiều ạ

    ReplyDelete
    Replies
    1. Vì đề bảo tính xác suất của 2 đứa con. Em nên xem lại kỹ đề và 2 cách làm mà thầy đưa ra.

      Delete
  21. Thầy cho em hỏi là tại sao trong bài này mình không dùng cách tính tần số alen giao tử của bố và mẹ để làm ạ? Rồi khi nào thì dùng cách đó để giải bài tập phả hệ?

    ReplyDelete
  22. Thầy ghi nhầm 1 - 7/9 = 29/36. Phải là 1- 7/36 = 29/36 chứ nhỉ!

    ReplyDelete
  23. có cách nào nhân biết khi nào làm tộ hợp giao tử và chia trường hợp không thầy mong thầy tra lời em sớm

    ReplyDelete
  24. Cho hỏi bài này lấy từ nguồn nào vậy Thầy?

    ReplyDelete
    Replies
    1. Lấy từ đề thi thử năm 2014 của trường nào đó nhưng không nhớ.

      Delete
    2. Thưa thầy, tại sao bài này không tính theo tần số alen được ạ?

      Delete
  25. Thầy ơi thầy cho con xin đề thi học sinh giỏi quốc gia sinh 2017 được không

    ReplyDelete
  26. Thay ơi cho em hỏi bài nay với. Em cũng thấy tuong tư bài đó nhưng 2 bệnh thì làm sao ạ?

    Trong dòng họ của 1 cặp vợ chồng có người bị bệnh di truyền nên họ tư vấn trước khi sinh con. Bên phía người vợ có anh trai bị bệnh phênylkêtô niệu, ông ngoại bị bệnh máu khó đông, những người còn lại không bị 2 bệnh này. Phía bên người chồng có mẹ bị bệnh phênylkêtô niệu, những người khác ko bị 2 bệnh này. Xác suất để cặp vợ chồng trên sinh 2 con ko bị cả 2 bệnh trên.A.27/256 B.81/128 C.425/768 D.5/36

    ReplyDelete

Bạn bè