Đăng ký nhận bài mới qua e-mail:

Tính số loại và tỉ lệ kiểu gen, kiểu hình ở đời con

Vận dụng toán xác suất để giải nhanh các bài tập sinh học phần quy luật phân li độc lập như: xác định số loại kiểu gen, kiểu hình ở đời con hay tỉ lệ kiểu gen, kiểu hình ở đời con trong các phép lai khi biết kiểu gen của bố mẹ mà không cần viết sơ đồ lai.

Theo quy luật phân li độc lập ta hiểu rằng: một phép lai có n cặp tính trạng, thực chất là n phép lai một cặp tính trạng. Như vậy khi đề bài cho biết kiểu gen có bố mẹ và tuân theo quy luật phân li độc lập thì ta chỉ cần dung toán xác suất để xác định nhanh số loại cũng như tỉ lệ kiểu gen, kiểu hình ở đời con theo quy tắc sau:
  • Tỉ lệ KG khi xét chung nhiều cặp gen bằng các tỉ lệ KG riêng rẽ của mỗi cặp tính trạng nhân với nhau.
  • Số KH khi xét chung nhiều cặp tính trạng bằng số KH riêng của mỗi cặp tính trạng nhân với nhau.

Ví dụ: Cho biết A - hạt vàng : a- hạt xanh; B- hạt trơn : b - hạt nhăn; D - thân cao : d- thân thấp. Tính trạng trội là trội hoàn toàn. Phép lai P: AabbDd x AaBbdd sẽ cho số loại và tỉ lệ kiểu gen, kiểu hình riêng từng cặp tính trạng như bảng sau:
Số loại và tỉ lệ kiểu gen, kiểu hình chung cho cả 3 cặp tính trạng trên là:

  • Số KG = ( 1AA : 2Aa : 1aa)(1Bb : 1bb)(1Dd : 1dd) = 3 x 2 x 2 = 12.
  • Số KH = (3 vàng : 1 xanh)(1 trơn : 1 nhăn)(1 cao : 1 thấp) = 2 x 2 x 2 = 8.
Tính tỉ lệ phân li ở đời con.
- Tỉ lệ phân li kiểu gen ở đời con = Tích các tỉ lệ kiểu gen riêng lẻ của mỗi cặp gen.
- Tỉ lệ phân li kiểu hình ở đời con = Tích các tỉ lệ kiểu hình riêng lẻ của mỗi cặp gen.

Sử dụng toán xác suất để giải các bài tập về xác suất trong sinh học
- Nếu hai trường hợp độc lập nhưng đồng thời xảy ra => chúng ta dùng phương pháp nhân xác suất.
- Nếu hai trường hợp độc lập nhưng đối lập nhau (Nếu trường hợp này xảy ra thì trường hợp kia không xảy ra) => chúng ta dùng công thức cộng xác suất.

Bài tập vận dụng:
Cho A- quả tròn : a- quả dài; B -quả đỏ : b - quả xanh; D- quả ngọt : d - quả chua. Biết các cặp gen PLĐL

1. Không viết sơ đồ lai, tính số kiểu gen, tỉ lệ kiểu gen, số kiểu hình đời F1 của các phép lai sau:
a. P1: AaBbDd x aabbdd
b. P2: AaBbDd x AaBbdd

2. Xép phép lai P3: AaBbdd x aaBbDd
a. Không viết sơ đồ lai, xác định tỉ lệ xuất hiện ở đời F1 từng kiểu gen sau: AaBbDd ; AabbDD; aaBBDd
b. Không viết sơ đồ lai, xác định tỉ lệ xuất hiện ở đời F1 từng từng loại kiểu hình sau: ( A-B-C); (aabbD-); (A-bbD-)

Những bài bài tập sinh học về tính tỉ lệ kiểu gen, kiểu hình ở đời con là dạng bài tập có nhiều trong đề thi môn sinh trong những năm gần đây. Để giải nhanh phù hợp với dạng bài tập trắc nghiệm sinh học chúng ta nên sử dụng toán xác suất để tính. Hạn chế tối đa việc viết sơ đồ lai, vì nó dài dòng và rất dễ nhầm trong quá trình làm bài.

55 phản hồi "Tính số loại và tỉ lệ kiểu gen, kiểu hình ở đời con"

  1. bài 1: a, KG=8, tỉ lệ KG là: (1:1)*(1:1)*(1:1), KH=8
    b, Lần lượt 18, (1:2:1)*(1:2:1)*(1:1), 8
    bài 2: a, 1/4,0,1/16
    b, 9/16,1/16,3/16
    dúng ko thầy?

    Trả lờiXóa
  2. Tính trạng trội có mấy kiểu gen vậy thầy

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Cái này tùy trương hợp. Ví dụ như xét 1 gen có 2 alen (A và a) và tính trạng trội là trội hoàn toàn thì tính trạng trội sẽ có 2 kiểu gen và AA và Aa.

      Xóa
  3. Thầy ơi giải giùm e bài với ạ : cho cây có kiểu gen AaBbDd lai với cây có kiểu gen AabbDd tạo ra F1 .Xác định tỉ lệ KG mang 2tính trội và 1tính lặn

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. AaBbDd x AabbDd => có 3 phép lai 1 cặp tính trạng:
      * Aa x Aa => F1 có 3 Trội : 1 lặn
      * Bb x bb => 1 trội : 1 lặn
      * Dd x Dd => 3 trội : 1 lặn
      Tỉ lệ kiểu hình mang 2 tính trạng trội và một tính trạng lặn có 3 trường hợp:
      TH1: A-B-dd = 3/4.1/2.1/4
      TH2: A-bbD- = 3/4.1/2.3/4
      TH3: aaB-D- = 1/4.1/2.3/4

      Vậy tỉ lệ kiểu hình mang 2 tính trạng trội và một tính trạng lặn = TH1 + TH2 + TH3 = 3/32 + 9/32 + 3/32 = 15/32

      Xóa
  4. sao e lam ra et qua nay co dung hong thua thay:
    1. a/ KG: 8, KH:8
    b/ KG: 18, KH: 8
    2. a/ 1/8, 0, 1/16
    b/ 3/16, 1/16, 1/16

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Câu b lm như thế nào vậy ạ ??
      mik k hiểu

      Xóa
    2. Câu 2b lm như thế nào vậy ạ ?? giải thích em vs được không ạ

      Xóa
  5. Thầy giúp em bài tập này với ạ:
    Bài 1. một loài thực vật có 2n=10, trên mỗi cặp NST chỉ xét 1 locut có 2 alen. Ở các thể đột biến lệch bội thể một của loài này sẽ có tối đa bao nhiêu kiểu gen khác nhau?
    Bài 2. Ở phép lai đực AaBbddEe x cái AaBbDDee. Trong quá trình giảm phân của cơ thể đực, cặp NST mang cặp gen Bb ở một số tế bào không phân li trong giảm phân 1, giảm phân 2 diễn ra bình thường, các cặp NST khác phân li bình thường. TRong quá trình giảm phân của cơ thể cái, cặp NST mang gen Aa ở một số tế bào không phân li trong giảm phân 1, giảm phân 2 diễn ra bình thường, các cặp NST khác bình thường. xác định:
    a. Số loại kiểu gen đột biến ở đời con?

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Trong comment em lưu ý, nếu hỏi bài liên quan đến một bài cụ thể thì hãy comment bên dưới, còn hỏi một bài không liên quan thì em vào mục HỎI ĐÁP để gửi câu hỏi hoặc trả lời. Xin cảm ơn!

      Xóa
  6. Thầy cho e hỏi :Biết mỗi gen quy định 1 tính trạng và trội lặn hoàn toàn,các gen phân li độc lập. Xét n cặp gen thì có bao nhiêu phép lai cho kết quả giống phép lai phân tích

    Trả lờiXóa
  7. thầy ơi cho em hỏi: cho phép lai AaBbDD x AaBbdd. tính tỉ lệ cấc loại kiểu gen AaBbDd, AaBBDd,AABBDd. tính số giao tử, hợp tử, kiểu gen kiểu hình ???

    Trả lờiXóa
  8. Ở một loài động vật, cho biết mỗi gen quy định một tính trạng và trội hoàn toàn. Ở phép lai AaBbDd x AabbDd. Hãy cho biết
    a. Ở đời con, loại kiểu gen aabbdd chiếm tỉ lệ bao nhiêu?
    b. Ở đời con, loại kiểu hình mang ba tính trạng trội (A-B-D) chiếm tỉ lệ bao nhiêu?
    thấy giúp em với ạ

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Bài này tương tự bài tập chương trong sách giáo khoa đó em. E tách 1 phép lai gồm 3 cặp tính trạng ở trên thành 3 phép lai một cặp tính trạng, rồi tính tỉ lệ KG, KH từng cặp sáu đó gộp lại theo quy luật xác suất.
      a. aabbdd = 1/4x1/2x1/4
      b. A-B-D- = 3/4x1/2x3/4

      Xóa
  9. cho phép lai AaBbDd x aaBbdd. Nếu mỗi cặp gen quy định mỗi tính trạng và trội không hoàn toàn thì đời con có kiểu hình trội về cả ba tính trạng là

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Em xem lại là trội hoàn toàn hay không hoàn toàn nhé? Nếu trội không hoàn toàn thì = 0, còn trội hoàn toàn thì = 1/16

      Xóa
  10. thầy ơi tính giao tử đời con ra sao

    Trả lờiXóa
  11. có thể xác định từng loại kiểu gen bằng cách nào không thưa thầy?

    Trả lờiXóa
  12. Thầy ơi em có bài này mà đề bài bắt tìm tỉ lệ KH khác bố mẹ ,em ko hiểu lắm thầy giúp e với ạ
    Thực hiện phép lai P : AaBbDdEe x AaBbDdEe ,biết mỗi gen quy định 1 tính trạng và phân li độc lập ,tính trạng trội hoàn toàn ,ở F1 hãy xá định số loại KG ,số loại KH ,tỉ lệ KH khác bố mẹ ,tỉ lệ KH mang 3 tính trạng trội và 1 tính trạng lặn

    Trả lờiXóa
  13. Thầy giải giùm em:
    Bố:AaBbCcDdEe * Mẹ:aaBbccDdee
    1)Tỉ lệ đời con có kiểu hình trội về cả 5 tính trạng là bao nhiêu?
    2)Tỉ lệ đời con có kiểu hình giống mẹ là bao nhiêu?
    3)Tỉ lệ đời con có kiểu hình giống bố là bao nhiêu?

    Trả lờiXóa
  14. Thầy giải giùm em:
    Bố:AaBbCcDdEe * Mẹ:aaBbccDdee
    1)Tỉ lệ đời con có kiểu hình trội về cả 5 tính trạng là bao nhiêu?
    2)Tỉ lệ đời con có kiểu hình giống mẹ là bao nhiêu?
    3)Tỉ lệ đời con có kiểu hình giống bố là bao nhiêu?

    Trả lờiXóa
  15. thầy ơi giải giùm e 2 bài này với ạ
    1/ ở một số giống cừu, sự có mặt của sừng được xác định bởi một alen mà alen đó là trội giữa các con đực nhưng là lặn của con cái. nếu trong 1 quần thể cân bằng có 96% con đực có sừng thì tỉ lệ các con con cái có sưng là bao nhiêu?

    Trả lờiXóa
  16. câu này nữa ạ.
    nếu 1 locus có 2 alen A,a với tần số là p và q, q=0,2, hệ số nội phối trong quần thể đo được là f=0,1
    tỉ lệ các kiểu gen được kì vọng trong quần thể đó là bao nhiêu?
    Em cảm ơn thầy ạ!

    Trả lờiXóa
  17. 1/p AaBbDd * AaBbDd
    F1 TLKG chứa 3 alen trội
    2/ p AaBbDdEe*AaBbDdEe
    số kiểu gen?
    TLKG AabbddEe?
    TLKH mang 3 tính trạng trội
    TLKG mang 3 alen trội

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Dạng này trong blog có bài nêu phương pháp giải chi tiết rồi em nhé. Em chịu khó tìm nhé.

      Xóa
  18. 1/p AaBbDd * AaBbDd
    F1 TLKG chứa 3 alen trội
    2/ p AaBbDdEe*AaBbDdEe
    số kiểu gen?
    TLKG AabbddEe?
    TLKH mang 3 tính trạng trội
    TLKG mang 3 alen trội

    Trả lờiXóa
  19. cho em foi bai nay duos thong thay:
    trong vuon, hoa tim trio hon hoa trang. Cho P=allen cho hoa tim, p=allen cho hoa trang.
    a. Kieu hinh (mau) dua tren kieu gen la gi?
    b. Kieu gen nao la cua hoa trang trong vuon?
    c. Kieu gen nao la cua hoa tim trong vuon?
    d. kieu gen nao duoc san xuat boi hai loai hoa la gi ?
    e. kieu hin nao doc tao ra ?
    f.Punnet square?

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Câu hỏi của chưa rõ ràng và lại em nên ghi bằng Tiếng Việt có dấu để khỏi hiểu nhầm.

      Xóa
  20. Thầy cho em hỏi bài này ạ.Cho 3 thứ lúa dị hợp tử về 3 tính trạng thân cao, chín muộn, hạt dài lai với lúa đồng hợp tử về thân cao, dị hợp tử về tính trạng chín muộn và hạt tròn.Biết tính trạng thân cao, chín muộn, hạt dài trội hoàn toàn.
    Tính số loại và tỉ lệ phân li KG ở F1.

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Em chuyển đề bài thành:
      AaBbCc x AABbcc rồi tính bình thường nhé!

      Xóa
  21. Thầy cho em hỏi ạ. Cho 3 thứ lúa dị hợp tử về 3 tính trạng thân cao, chín muộn, hạt dài lai với đồng hợp tử về tính trạng thâ cao, dị hợp tử về tính trạng chín muộn, hạt tròn(thân cao, chín muộn, hạt dài là tính trạng trội). Tính số loại và tỉ lệ phân li KG ở F1. Với bài này em tính ra tỉ lệ phân li rồi ạ, nhưng em phân vân về 3 thứ lúa dị hợp tử thôi ạ.

    Trả lờiXóa
  22. thầy ơi cho em hỏi:cho AaBbDd +AaBBDd xac định tỉ lệ kiểu gen dị hợp ít nhất 2 cặp gen và tỉ lệ kiểu hình có ít nhất 2 tính trạng trội.giúp e với thầy ơi

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Chia trường hợp ra làm em nhé.
      1. Em tách thành 3 phép lai 1 cặp tính trạng để xác định tỉ lệ kiểu gen và kiểu hình của mỗi phép lai.
      2. Tính kết quả chung cho từng trường hợp theo yêu cầu của đề bài như:
      - Dị-Dị-Đồng; Dị -Đồng - Dị; Đồng - Dị - Dị
      Sau đó cộng các trường hợp trên lại.
      Tương tự em tính kiểu hình.

      Xóa
  23. rất hữu ích thầy ạ, mời thầy và các bạn ghé thăm blog nhỏ của em Tốt nhất Vina

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Cảm ơn bạn đã ghé thăm. Tuy nhiên không khuyến khích chèn link không liên quan đến nội dung trong comment.

      Xóa
  24. thầy ơi cho em hỏi. theo QLPLĐL của menđen , trong đó có tính trạng trội hoàn toàn . nếu P dị hợp tử về 4 cặp gen lai với nhauthì số loại kiểu gen, tỉ lệ phân li kiểu gen, số loại kiểu hình và tỉ lệ phân li kiểu hình ở đời F1 sẽ là bao nhiêu

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Dạng bài này có công thức tổng quát trong bảng trang 40 sách giáo khoa sinh học 12 (cơ bản) em nhé!

      Xóa
  25. Làm thế nào để biết kiểu gen của các loại kiểu hình

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Em dựa vào dữ kiện của đề bài hoặc dựa vào kết quả của phép lai. Từ đó ta quy ước gen em nhé. Dạng này em nên làm bài toán thuận nhiều sẽ rút ra được kinh nghiệm nhận dạng nhanh quy luật di truyền nhé!

      Xóa
    2. Thầy ơi cho em hỏi cách viết sơ đồ lai của aa x aa và AA x AA đi ạ. Cho em xin kiểu hình luôn ạ. Mong thầy giúp em

      Xóa
  26. Thầy ơi có bài AaBbDd x AABbdd
    xác địnhtỷ lệ kiểu gen dị hợp về 2 cặp gen ở F1.

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Em tách 1 phép lai 3 cặp gen trên thành 3 phép lai 1 cặp gen
      + Aa x AA => F1 dị hợp (Aa) = 1/2
      + Bb x Bb => F1 dị hợp (Bb) = 1/2
      + Dd x dd => F1 dị hợp (Dd) = 1/2
      Đề chỉ yêu cầu tính tỉ lệ kiểu gen dị hợp 2 cặp gen ở F1 => Sẽ có 3 trường hợp sau:
      TH1: Dị - Dị - Đồng = 1/8
      TH2: Dị - Đồng - Dị = 1/8
      TH3: Đồng - Dị - Dị = 1/8

      Xét chung 3 trường hợp = TH1 + TH2 + TH3 = 3/8.

      Ban đầu em nên làm theo cách trên, sau quen rồi có thể sử dụng một số cách tính nhanh đê giải quyết nhanh bài này để tiết kiệm thời gian.

      Xóa
  27. thầy ơi cho em hỏi nếu cho KG đời con xác định KG của bố mẹ thì làm sao

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Sử dụng kiến thức về quy luật di truyền để biện luận ngược sẽ được em. Nhưng trước tiên cần làm bài toán thuận nhiều để quen và nhận dạng nhanh!

      Xóa
  28. A xám trội so với a đen.cho các ruồi giấm cái thân xám giao phối ngẫu nhiên với các con ruồi đực thân đen,đời F1 có 75% xám: 25% đen.tiếp tục cho F1 giao phối ngẫu nhiên thu đc F2.a.giải thích kết quả và viết sđl p đến F1.b.số con ruồi giấm đen mong đợi ít F2 chiếm tỉ lệ bao nhiêu?.Thầy cho kq với,cảm ơn thầy

    Trả lờiXóa
  29. AaBbDd x Aabbdd.Tỉ lệ phân li ở F1 về kiểu gen ko giống cả cha lẫn mẹ là:

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. + Tổng số tổ hợp gen ở F1 = 4.4.4 = 64 (1)
      + Tỉ lệ kiểu gen gống bố (mẹ) = 1/2.1/2.1.2 = 1/8 (2)
      + Tỉ lệ kiểu gen giống mẹ (bố) = 1/2.1/2.1/2 = 1/8 (3)
      => Kết quả = (1) - (2) - (3) = 48/64 = 3/4.
      Hoặc cũng có thể tính nhanh = 1 -(1/8 + 1/8) = 3/4.

      Xóa
  30. Thầy giúp em giải bài này cái ạ cho f1 lai với f1 có kiểu gen là AaBbCc . Tính tỉ lệ các kiểu gen ở f2 có 2 cặp gen dị hợp cái ạ.

    Trả lờiXóa
  31. Thầy giải cho em bài này với ạ : cho f1 lai với f1 biết f1 có kiểu gen là AaBbCc. Tính tỉ lệ các kiểu gen ở f2 có 2 cặp gen dị hợp.

    Trả lờiXóa

...

Bạn bè